علت تکان خوردن ایمپلنت چیست؟ دلایل رایج و روش‌های جلوگیری

ایمپلنت دندان برای بسیاری از افراد، پایان یک نگرانی بزرگ است و از آن به عنوان راهکاری مدرن، ماندگار و نزدیک‌ترین گزینه به دندان طبیعی نام برده می­شود. در نگاه اول، ایمپلنت شبیه یک راه‌حل «همیشگی و بی‌دردسر» به نظر می‌رسد. روشی مدرن که جای خالی دندان از دست ‌رفته را به طبیعی­ترین حالت ممکن پر می‌کند و لبخند، اعتماد به ‌نفس و توانایی جویدن را دوباره به فرد باز می‌گرداند.

بسیاری از بیماران بعد از کاشت ایمپلنت، با خیال راحت تصور می‌کنند که دیگر قرار نیست با هیچ مشکل خاصی روبرو شوند. اما زمانی که ناگهان احساس می‌کنند ایمپلنت­شان کمی حرکت دارد یا هنگام جویدن حس ناپایداری به سراغ­شان می‌آید، تمام این اطمینان جای خود را به نگرانی می‌دهد. سوالی که بلافاصله در ذهن آن­ها شکل می‌گیرد این است که علت تکان خوردن ایمپلنت چیست و آیا این وضعیت به معنای از دست رفتن ایمپلنت است؟ برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید با نحوه ثابت ماندن ایمپلنت در فک آشنا شویم.

ایمپلنت دندان چگونه در استخوان فک ثابت می‌شود؟

برای درک بهتر علت تکان خوردن ایمپلنت لازم است با ساز و کارِ ثبات ایمپلنت در استخوان آشنا شویم. ایمپلنت دندان یک پایه فلزی (اغلب از جنس تیتانیوم) است که طی جراحی درون استخوان فک قرار می­گیرد. پس از کاشت، بدن وارد مرحله‌ای مهم به نام اُسیواینتگریشن (Osseointegration) می‌شود. فرآیندی که طی آن استخوان فک به‌ مرور زمان به سطح ایمپلنت جوش می‌خورد و آن را مانند ریشه طبیعی دندان در بر می‌گیرد. اگر این پیوند استخوانی به ‌درستی شکل بگیرد، ایمپلنت کاملاً ثابت و بدون حرکت خواهد بود.

دلایل اصلی تکان خوردن ایمپلنت

علت تکان خوردن ایمپلنت در اغلب موارد به مشکلاتی بر می‌گردد که قابل پیشگیری یا حتی قابل درمان هستند، البته به شرط آن­که به‌ موقع تشخیص داده شوند. به ‌طور کلی، لق شدن ایمپلنت، به دو دلیل اصلی زیر رخ می­دهد:

1. مشکلات مربوط به استخوان فک و بافت‌های اطراف ایمپلنت
2. مشکلات مرتبط با اجزای ایمپلنت یا فشارهای وارد شده به آن

بررسی موردی علت تکان خوردن ایمپلنت دندان

از شایع­ترین دلایل لقی ایمپلنت دندان می­توان به این موارد اشاره کرد:

۱.جوش نخوردن ایمپلنت دندان به استخوان فک

یکی از مهم‌ترین و رایج‌ترین موارد در بررسی علت تکان خوردن ایمپلنت، شکست فرآیند اُسیواینتگریشن است. این مشکل اغلب در ماه‌های ابتدایی پس از کاشت رخ می‌دهد و باعث می‌شود ایمپلنت هرگز به ثبات کامل نرسد. دلایل اصلی این عارضه عبارتند از:

• تراکم پایین استخوان فک
• کاشت ایمپلنت در شرایط نامناسب استخوانی و بدون انجام پیوند استخوان
• مصرف سیگار و دخانیات
• دیابت کنترل ‌نشده و برخی بیماری‌های سیستمیک
• عفونت در محل جراحی
• وارد شدن فشار زود هنگام به ایمپلنت (قبل از تکمیل روند ترمیم)

بر اساس پژوهش­های صورت گرفته در این زمینه، بخش قابل ‌توجهی از موارد تکان خوردن ایمپلنت به انتخاب نادرست ایمپلنت یا آماده‌سازی ناکافی استخوان فک مرتبط است. موضوعی که با بررسی دقیق و اسکن‌های سه ‌بعدی قابل پیشگیری است. با پیشرفت فناوری‌های دندانپزشکی، استفاده از ایمپلنت دیجیتال به کاهش خطر لق شدن ایمپلنت کمک شایانی کرده است. این روش با بهره‌گیری از اسکن‌های سه ‌بعدی و نرم‌افزارهای پیشرفته، امکان تعیین دقیق محل کاشت، زاویه و عمق ایمپلنت را فراهم می‌کند. به این ترتیب، علاوه بر این­که، انتخاب نوع ایمپلنتِ متناسب با تراکم استخوان و آناتومی فک بهینه می‌شود، احتمال شکست اتصال استخوان به پایه ایمپلنت نیز کاهش می‌یابد. استفاده از این روش به‌ ویژه در مواردی که استخوان فک تحلیل رفته یا نیاز به پیوند استخوان وجود دارد، می‌تواند ریسک تکان خوردن ایمپلنت را به حداقل برساند.

۲. تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت

یکی دیگر از دلایل برای علت تکان خوردن ایمپلنت، تحلیل استخوان است. اگر استخوان اطراف ایمپلنت به دلایل مختلف تحلیل برود، پشتیبانی لازم از ایمپلنت از بین می‌رود. از مهم­ترین عوامل موثر در تحلیل استخوان می­توان به التهاب مزمن لثه اطراف ایمپلنت و رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان اشاره کرد. همچنین، طراحی نامناسب روکش ایمپلنت و فشار بیش از حد و طولانی ‌مدت حین جویدن از دیگر عوامل تاثیرگذار بر تحلیل استخوان به شمار می­آیند. به یاد داشته باشید که تحلیل استخوان معمولاً به ‌صورت تدریجی اتفاق می‌افتد و اگر به ‌موقع تشخیص داده نشود، یکی از مهم‌ترین علت‌های تکان خوردن ایمپلنت در بلندمدت خواهد بود.

۳. عفونت اطراف ایمپلنت (پری ‌ایمپلنتایتیس)

پری ‌ایمپلنتایتیس یک بیماری التهابی جدی است که بافت نرم و استخوان اطراف ایمپلنت را درگیر می‌کند. بسیاری از متخصصان، این بیماری را یکی از موارد نگران کننده در لیست علت تکان خوردن ایمپلنت می‌دانند. علائم شایع پری ‌ایمپلنتایتیس عبارت است از:

• قرمزی، تورم و خونریزی لثه اطراف ایمپلنت
• بوی بد دهان یا ترشح چرکی
• درد یا حساسیت هنگام فشار
• تحلیل استخوان در تصاویر رادیوگرافی
• لق شدن تدریجی ایمپلنت

در صورت عدم درمان به موقع، این نوع عفونت می‌تواند منجر به از دست رفتن کامل ایمپلنت شود.

۴. فشار بیش از حد روی ایمپلنت دندان

به طور کلی، ایمپلنت‌های دندان بسیار مقاوم هستند، اما تحمل فشارهای غیر طبیعی و مداوم را ندارند. یک مورد مهم در فهرست علت تکان خوردن ایمپلنت، وارد شدن نیروهای بیش از حد یا نابرابر به ایمپلنت است. دندان ‌قروچه یا فشردن دندان‌ها، ناهماهنگی در نحوه باز و بسته شدن فک‌ها، طراحی غیر اصولی روکش و جویدن اجسام بسیار سفت می­توانند فشار زیادی به ایمپلنت وارد آورند. وارد آمدن این فشارها در طولانی مدت، ممکن است باعث آسیب به استخوان فک، شل شدن پیچ ایمپلنت‌ یا حتی شکستن سایر اجزای ایمپلنت شود.

آیا کل پایه در فک تکان می‌خورد یا فقط بخش بالایی آن؟ تشخیص این تفاوت حیاتی است. شاید تعجب کنید اما شایع‌ترین و ساده‌ترین علت لق شدن ایمپلنت، اغلب نادیده گرفته می‌شود.

۵.شل شدن یا خرابی اجزای ایمپلنت

گاهی علت تکان خوردن ایمپلنت به خودِ پایه ایمپلنت مربوط نیست، بلکه ناشی از مشکلات دیگر در اجزای بالایی آن است. ایمپلنت از چند بخش تشکیل شده: فیکسچر، اباتمنت و روکش. از رایج­ترین مشکلات مربوط به اجزای ایمپلنت می­توان به شل شدن پیچ اباتمنت، ترک یا شکستن روکش و نصب نادرست قطعات اشاره کرد. در این شرایط:

• پایه ایمپلنت همچنان در استخوان ثابت است.
• مشکل معمولاً با تنظیم یا تعویض قطعه برطرف می‌شود.
• درمان ساده و کم ‌هزینه خواهد بود.

برای پیشگیری از این مشکلات، بررسی علت لق شدن پیچ ایمپلنت و روش‌های جلوگیری سریع از آن، اهمیت زیادی دارد. با رعایت نکات بهداشتی و توصیه­های دندانپزشک، می­توان از برخی مشکلات پیشگیری کرد و علاوه بر آن، عمر ایمپلنت را افزایش داد.

۶.خطاهای درمانی

تجربه و دانش دندانپزشک نقش بسیار مهمی در موفقیت ایمپلنت دارد. خطاهای درمانی، یکی از علت‌های کمتر دیده‌ شده اما مهم تکان خوردن ایمپلنت به شمار می­آیند. برای مثال، یکی از اشتباهات در این زمینه، قرار دادن روکش نهایی، قبل از جوش خوردن کامل ایمپلنت است. انجام زود هنگام این کار می‌تواند یکی از دلایل اصلی تکان خوردن ایمپلنت باشد، زیرا استخوان فک هنوز توان تحمل فشار را ندارد. از دیگر موارد می­توان به انتخاب نادرست محل کاشت ایمپلنت، زاویه نامناسب کاشت و استفاده از ایمپلنت نامتناسب با شرایط استخوان فک اشاره کرد. این مشکلات ممکن است در کوتاه‌ مدت علامتی نداشته باشند، اما در بلندمدت منجر به لق شدن ایمپلنت خواهند شد.

اگر حس می‌کنید ایمپلنت از عمق استخوان فک تکان می‌خورد، زنگ خطر جدی به صدا درآمده است. این حرکت شما را مجبور می‌کند با این سوال سخت روبرو شوید: آیا دندان ایمپلنت خراب میشود؟ متأسفانه بله، و این تحرک ممکن است آغاز یک پایان تلخ برای درمان شما باشد اگر سریعاً آگاه نشوید.

۷. بیماری‌های زمینه‌ای

گاهی علت تکان خوردن ایمپلنت، فراتر از دهان و دندان است و به وضعیت کلی بدن مربوط می‌شود. بیماری‌هایی مانند دیابت، اختلالات سیستم ایمنی، کمبود ویتامین  Dو پوکی استخوان، می‌توانند روند ترمیم استخوان را مختل کنند و احتمال لق شدن ایمپلنت را افزایش دهند.

٨. سبک زندگی فردی

جویدن خوراکی‌های بسیار سفت، رعایت نکردن بهداشت دهان، کشیدن سیگار و عدم مراجعه منظم به دندانپزشک، از اشتباهات رایج تاثیرگذار در لقی ایمپلنت دندان به شمار می­آیند. مطالعات نشان داده‌اند بیماران با بهداشت دهان ضعیف تا دو برابر بیشتر در معرض مشکل لق شدن ایمپلنت هستند.

روش‌های موثر برای جلوگیری از تکان خوردن ایمپلنت

این اصل مهم را هرگز فراموش نکنید که پیشگیری همیشه ساده‌تر و کم ‌هزینه‌تر از درمان است. جلوگیری از بروز مشکلات ایمپلنت، نیازمند همکاری نزدیک بین دندانپزشک و بیمار است. در بسیاری از موارد تکان خوردن ایمپلنت در مراحل اولیه قابل درمان خواهد بود. نکات زیر توسط دندانپزشکان به بیماران توصیه شده است:

• تخصص و تجربه دندانپزشک:اولین قدم برای جلوگیری از مشکلات ایمپلنت، انتخاب دندانپزشک ماهر و باتجربه است. تشخیص درست، طرح درمان اصولی و انجام دقیق جراحی، ریسک بروز این عارضه را به حداقل می‌رساند.
• رعایت بهداشت دهان و دندان:مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و دهان ‌شویه‌های مناسب، از التهاب و عفونت اطراف ایمپلنت جلوگیری می‌کند. بهداشت ضعیف یکی از شایع‌ترین علت‌های تکان خوردن ایمپلنت در بلندمدت است.
• ترک سیگار:سیگار روند ترمیم استخوان را مختل می‌کند و احتمال عفونت را افزایش می‌دهد.
• کنترل بیماری‌های زمینه‌ای:کنترل بیماری‌هایی مانند دیابت، نقش مهمی در موفقیت ایمپلنت دارد.
• مراجعه منظم برای معاینه:چکاپ‌های دوره‌ای به دندانپزشک اجازه می‌دهد مشکلات کوچک را قبل از تبدیل شدن به بحران جدی تشخیص دهد.
• استفاده از نایت ‌گارد:افرادی که دندان ‌قروچه دارند، با استفاده از محافظ شبانه می‌توانند فشار وارد شده به ایمپلنت را کاهش دهند.

سخن پایانی

ایمپلنت دندان یکی از موفق‌ترین روش‌های جایگزینی دندان از دست رفته است؛ با این حال، موفقیت آن همیشگی و تضمینی نیست. به طور کلی، علت تکان خوردن ایمپلنت می‌تواند از یک مشکل ساده تا موارد جدی­تر نظیر عفونت و تحلیل استخوان متغیر باشد. آگاهی، پیشگیری و مراجعه منظم به دندانپزشک سه عامل مهم برای حفظ سلامت ایمپلنت هستند. هر گونه احساس حرکت یا ناپایداری ایمپلنت باید جدی گرفته شود. اقدام به ‌موقع می‌تواند از درد، هزینه‌های اضافی و حتی از دست رفتن کامل ایمپلنت جلوگیری کند. ماندگاری ایمپلنت، نتیجه مراقبت آگاهانه و درمان اصولی است.

سوالات متداول